Gói quà sản vật Tà Đùng kiểu mộc mà vẫn giữ được hàng, nguyên tắc là hai lớp: lớp trong kín khí (túi zip dày, túi hút chân không, hũ có nắp) để chặn ẩm và mùi, lớp ngoài mộc (giấy kraft, giỏ tre, lá chuối khô, dây đay) để đẹp và đỡ va đập. Giấy kraft, tre, lá đều thấm và thoáng; dùng chúng làm lớp duy nhất thì hạt ỉu, tiêu hút ẩm, cà phê bay mùi chỉ sau vài ngày.
Kiểu gói mộc hợp với sản vật vùng hồ vì nó kể đúng câu chuyện: hàng từ vườn đồi, làm tay, ít công nghiệp. Nhiều người nhận ở thành phố còn quý phần bao bì có thể tái dùng hoặc phân huỷ được. Nhưng mộc không có nghĩa là sơ sài. Một túi hạt gói giấy báo cũ, buộc dây nilon, dễ rách và dễ khiến người nhận nghi ngờ vệ sinh.
Dưới đây là chất liệu nào làm được gì, cách gói từng nhóm sản vật, và những lỗi làm hỏng quà mà nhìn bề ngoài không thấy.
Chất liệu gói mộc làm được gì, không làm được gì
Mỗi chất liệu có một việc riêng. Hiểu điều đó thì sẽ không bắt giấy kraft làm việc của túi hút chân không.
| Chất liệu | Làm tốt | Không làm được | Dùng cho |
|---|---|---|---|
| Giấy kraft | Đẹp, dễ gấp, viết tay lên được, che sáng | Chặn ẩm, chặn mùi, chịu nước | Lớp ngoài cho túi hạt, cà phê, tiêu |
| Túi kraft có lớp tráng trong và khoá zip | Chặn ẩm khá, đóng mở nhiều lần | Chặn mùi hoàn toàn nếu giữ lâu | Hạt, tiêu, chuối sấy dùng dần |
| Giỏ tre, giỏ mây | Chịu lực vừa, thoáng, dùng lại | Che bụi, chặn ẩm | Đựng nhiều gói đã kín bên trong |
| Lá chuối khô, bẹ chuối | Mộc, có mùi nhẹ dễ chịu, phân huỷ | Kín khí, chống mốc nếu còn ẩm | Bọc ngoài lọ mật, bó măng khô |
| Dây đay, lạt tre | Buộc chắc, hợp tông mộc | Giữ món nặng khi bị kéo mạnh | Buộc gói, buộc bó |
| Hũ thuỷ tinh nắp kín | Kín, nhìn thấy hàng, dùng lại | Chịu va đập | Tiêu, hạt nhân, mật ong |
Bảng cho thấy không có chất liệu mộc nào kín khí. Vì vậy bước "đóng kín bên trong" luôn đi trước bước "gói đẹp bên ngoài", không có ngoại lệ với hàng khô.
Lớp trong: chọn túi và hũ theo từng sản vật
Hồ tiêu và cà phê rang là hai món sợ ẩm và sợ mất mùi nhất. Cà phê hạt mới rang còn nhả khí trong vài ngày đầu, nên túi tốt nhất là túi có van một chiều; túi zip thường thì nên để vơi, không nén chặt. Tiêu đã khô đủ cho vào túi zip dày hoặc hũ thuỷ tinh, đậy kín. Cà phê bột mất mùi nhanh hơn cà phê hạt rất nhiều, nên quà đi xa hoặc để lâu chọn hạt sẽ giữ vị tốt hơn.
Mắc ca, hạt điều có nhiều dầu, để hở dễ ôi và nhiễm mùi. Túi hút chân không giữ được lâu nhất; nếu không có máy hút, túi zip dày ép hết không khí trước khi đóng cũng tạm được cho quà dùng trong vài tuần. Mắc ca nguyên vỏ thì vỏ đã là một lớp bảo vệ, chỉ cần túi kín chống ẩm.
Măng khô và khô cá vừa sợ ẩm vừa có mùi. Hai món này nhất định phải hút chân không hoặc vào hũ kín trước, rồi mới gói ngoài. Chuối sấy dẻo dính tay, dễ dính vào nhau khi trời nóng; túi zip có lót giấy nến giữa các lớp giúp lấy ra dễ hơn.
Mật ong nên ở lọ thuỷ tinh hoặc chai nhựa thực phẩm nắp vặn, quấn màng bọc thực phẩm quanh chỗ nắp. Lọ thuỷ tinh đẹp hơn nhưng nặng và dễ vỡ, chỉ hợp khi trao tay hoặc đi xe riêng.
Gói một túi hạt hoặc tiêu bằng giấy kraft
Đây là cách gói phổ biến nhất cho quà nhỏ, làm được trên bàn bếp với giấy kraft khổ vừa, băng dính giấy và dây đay.
- Đóng kín túi bên trong, ép bớt không khí, kiểm tra miệng túi không hở.
- Đặt túi lên giữa tờ kraft, chừa mỗi bên một khoảng bằng khoảng nửa bề dày túi để gấp mép.
- Gấp hai mép dài chồng lên nhau ở mặt sau, dán một mẩu băng dính giấy.
- Gấp hai đầu theo kiểu gói quà: ép hai cạnh bên vào, gấp mép dưới lên, mép trên xuống, dán lại.
- Buộc dây đay theo hình chữ thập, thắt nơ hoặc nút đơn ở mặt trước.
- Gài một thẻ nhỏ viết tay: tên món, nơi làm ra, ngày đóng gói.
Nếu túi bên trong đã là túi kraft có khoá zip đẹp, có thể bỏ lớp gói ngoài và chỉ buộc dây đay, gài thẻ. Gói thêm một lớp không làm hàng bền hơn, chỉ làm đẹp hơn.
Lá chuối và giỏ tre: đẹp nhất nhưng dễ làm hỏng nhất
Lá chuối khô là chất liệu được ưa chuộng để bọc lọ mật ong, bó măng khô hay làm lớp lót giỏ, vì màu nâu vàng và mùi nhẹ hợp với sản vật vùng đồi. Cái bẫy là lá chưa khô hẳn. Lá còn ẩm gói kín trong màng co hoặc trong thùng carton vài ngày là đủ để mốc, và mốc từ lá có thể lan sang giấy, sang dây, thậm chí sang hàng nếu lớp trong không kín.
Nếu tự dùng lá chuối, chọn lá đã khô giòn, lau sạch bụi, phơi thêm nắng trước khi gói. Lá tươi chỉ dùng cho quà trao tay ngay trong ngày. Giỏ tre mới đan cũng có thể còn ẩm, đặc biệt vào mùa mưa ở vùng hồ; để giỏ nơi thoáng, có nắng một hai ngày trước khi xếp hàng vào.
Giỏ tre thoáng nên không che được bụi. Giỏ đi xa nên bọc ngoài bằng màng co trong hoặc giấy bóng kính; nhưng chỉ bọc khi mọi thứ bên trong đã khô và kín, nếu không chính lớp màng sẽ giữ hơi ẩm lại.
Năm lỗi làm hỏng quà mà nhìn bề ngoài không thấy
Dùng giấy báo cũ hoặc giấy in. Mực in có thể dính sang bao bì, không hợp với thực phẩm, và trông thiếu sạch sẽ với người nhận.
Gói khi hàng còn ấm. Hạt vừa rang, chuối vừa sấy còn ấm mà đóng túi ngay sẽ đọng hơi nước bên trong. Để nguội hẳn rồi mới đóng.
Nén cà phê mới rang trong túi kín không van. Khí thoát ra làm túi phồng, có khi bung miệng. Để vơi hoặc dùng túi có van.
Buộc dây quá chặt quanh túi mềm. Dây đay siết vào túi zip có thể làm hở khoá hoặc rách giấy kraft khi bị va.
Đặt món lỏng trên cùng. Lọ mật đè gói hạt, nắp lỏng thì mật chảy xuống mọi thứ bên dưới.
Dùng băng dính nilon dán trực tiếp lên giấy kraft. Gỡ ra là rách giấy, nhìn kém đẹp. Băng dính giấy cùng tông màu bám đủ chắc và hợp kiểu mộc.
Gói chung món có mùi với món hút mùi. Bó măng khô và gói cà phê chung một lớp kraft, không có túi kín ngăn giữa, thì vài hôm sau cà phê có mùi măng.
Gói mộc cho quà đi xa: thêm một lớp bảo vệ ngoài cùng
Lớp mộc được thiết kế để nhìn, không phải để chịu đựng khoang hàng xe khách hay băng chuyền của hãng chuyển phát. Quà đi xa nên có ba lớp: kín ở trong, mộc ở giữa, và một thùng carton có chèn đệm ở ngoài cùng. Người nhận mở thùng ra vẫn thấy được món quà gói đẹp như khi anh chị vừa gói xong.
Đệm chèn có thể là giấy kraft vò, giấy rơm, xốp hạt. Khoảng trống giữa giỏ và thành thùng nên được chèn kín để giỏ không trượt. Trên thùng ghi rõ chiều đặt hàng và "hàng dễ vỡ" nếu có lọ thuỷ tinh. Cách đóng thùng chi tiết cho chuyển phát có bài riêng trong mục này.
Một điểm cuối: kiểu gói mộc thường dùng ít nhựa hơn, nhưng đừng vì muốn bỏ nhựa mà bỏ lớp kín bên trong. Một túi hạt ỉu phải bỏ đi tốn nhiều tài nguyên hơn một túi zip. Có thể chọn túi zip dùng lại được và dặn người nhận giữ lại để đựng đồ khô.
Với người nhận quan tâm chuyện rác thải, giỏ tre, hũ thuỷ tinh, dây đay đều là thứ dùng lại được trong nhà: giỏ đựng trái cây, hũ đựng gia vị, dây buộc túi. Nói một câu trên thẻ rằng giỏ và hũ có thể giữ lại dùng tiếp, món quà sống lâu hơn món hàng bên trong. Ngược lại, tránh thêm những thứ chỉ để trang trí rồi vứt như hoa giả, kim tuyến, nơ nhựa; chúng không hợp tinh thần mộc và cũng không giúp gì cho việc giữ hàng.
Gói mật ong và hũ thuỷ tinh cho khỏi vỡ, khỏi rò
Lọ mật ong là món dễ gây sự cố nhất trong một gói quà mộc. Mật đặc nên rò chậm, người gói không thấy; vài giờ trên xe xóc, mật đã thấm qua lá chuối, qua giấy kraft, dính sang mọi thứ. Nguyên nhân thường là nắp vặn chưa chặt, gioăng nắp bị lệch, hoặc mật dính ở ren miệng lọ làm nắp không ăn khớp.
Trước khi gói, lau sạch ren miệng lọ bằng khăn ấm rồi lau khô, vặn nắp thật chặt, quấn hai ba vòng màng bọc thực phẩm quanh chỗ tiếp giáp nắp và thân lọ, rồi cho cả lọ vào một túi zip nhỏ. Túi zip là lớp cuối cùng giữ mật lại nếu có rò. Sau đó mới bọc lá chuối hay giấy kraft bên ngoài.
Với lọ thuỷ tinh đi xa, bọc thêm một lớp xốp hơi hoặc vài lớp giấy vò trước khi bọc mộc, và đặt lọ đứng thẳng ở đáy giỏ hay đáy thùng. Hũ tiêu, hũ hạt bằng thuỷ tinh cũng làm tương tự, chỉ không cần túi zip ngoài vì hàng khô không rò. Nếu quà phải qua tay hãng vận chuyển, cân nhắc đổi sang chai nhựa thực phẩm cho nhẹ và không vỡ.
Bộ đồ gói mang theo khi lên vùng hồ
Nhiều khách mua hàng xong mới thấy không có gì để gói, trong khi quanh hồ không phải chỗ nào cũng bán sẵn. Mang theo một bộ nhỏ từ nhà giúp gói ngay tại chỗ nghỉ, trước khi hàng kịp hút ẩm.
- Vài túi zip dày nhiều cỡ, một xấp túi hút chân không loại dùng bơm tay nếu có.
- Một nắm gói hút ẩm loại dùng cho thực phẩm.
- Một cuộn màng bọc thực phẩm để quấn nắp lọ.
- Giấy kraft khổ vừa gấp gọn, một cuộn băng dính giấy, một cuộn dây đay, kéo nhỏ.
- Bút lông và vài tấm thẻ giấy để ghi tên món, ngày mua.
- Một thùng carton gấp phẳng hoặc túi vải lớn để gom các gói lại khi đi đường.
Bộ này gọn trong một túi nhỏ, nặng không đáng kể, nhưng quyết định quà về tới nhà còn giòn, còn thơm hay không. Nếu đi xe riêng, thêm một thùng xốp nhỏ cho món cần mát.
Câu hỏi thường gặp
Giấy kraft có dùng trực tiếp đựng hạt được không?
Được nếu là túi kraft chuyên đựng thực phẩm, có lớp tráng bên trong và khoá zip, và hạt dùng trong thời gian ngắn. Giấy kraft trơn không tráng thì chỉ nên làm lớp ngoài, vì nó thấm dầu từ hạt, hút ẩm từ không khí và không giữ được mùi.
Lá chuối khô mua ở đâu, có cần xử lý không?
Có thể lấy lá chuối ở vườn rồi phơi khô, hoặc mua lá đã phơi ở chợ. Trước khi dùng nên lau sạch, kiểm tra không có đốm mốc, phơi thêm nắng cho giòn. Lá chỉ dùng làm lớp ngoài, không tiếp xúc trực tiếp với hàng ăn liền.
Có cần dán nhãn lên gói quà tự gói không?
Không bắt buộc với quà biếu cá nhân, nhưng nên có thẻ ghi tên món, nơi làm ra và ngày đóng gói để người nhận biết dùng trong bao lâu. Nếu hàng mua có nhãn gốc của cơ sở, giữ nhãn đó bên trong lớp gói mộc.
Gói quà mộc có hợp làm quà đối tác không?
Hợp nếu gọn gàng, đồng bộ và lớp trong vẫn là bao bì có nhãn của cơ sở. Nhiều đối tác thích quà mộc vì khác hộp quà công nghiệp. Tránh kiểu gói tự phát mỗi hộp một kiểu khi gửi cho cả danh sách khách hàng.
Mùa mưa ở Tà Đùng gói quà cần chú ý gì?
Mùa mưa độ ẩm cao, giấy kraft, lá chuối, giỏ tre đều dễ hút ẩm. Gói ở chỗ khô, không gói ngoài hiên khi trời đang mưa, dùng thêm gói hút ẩm trong thùng, và không bọc màng co kín bên ngoài nếu lớp mộc chưa khô hẳn.