Khi bay về sau chuyến Tà Đùng, hàng khô như hạt mắc ca, hạt điều, hồ tiêu, cà phê rang, măng khô, chuối sấy thường mang xách tay được; còn mật ong, nước cốt chanh dây, siro là chất lỏng nên đi chuyến quốc tế phải để ở hành lý ký gửi nếu vượt mức chất lỏng xách tay; sầu riêng thì nhiều hãng không nhận trong khoang khách và quy định ký gửi khác nhau từng hãng. Cá khô, khô cá hồ được phép ở phần lớn trường hợp nhưng phải đóng kín mùi.
Quy định hàng không chia hành lý theo hai câu hỏi: món đó có nguy hiểm không, và món đó có thuộc nhóm chất lỏng bị giới hạn khi xách tay không. Sản vật vùng hồ không nguy hiểm, nên câu hỏi chính chỉ là chất lỏng và mùi. Phần còn lại là chuyện cân nặng, kích thước, và đóng gói sao cho thùng không bung giữa băng chuyền.
Quy định cụ thể thay đổi theo thời gian, theo hãng và theo chặng bay. Bài này nói nguyên tắc chung và cách chuẩn bị; trước ngày bay nên đọc lại mục hành lý trên trang của hãng mình đi.
Từng sản vật nên để ở đâu
Bảng dưới là cách xếp thường gặp. Ô "lưu ý" là chỗ hay xảy ra sự cố ở quầy soi chiếu hoặc khi nhận hành lý.
| Sản vật | Xách tay | Ký gửi | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Hạt mắc ca, hạt điều, tiêu, cà phê | Thường được | Được | Đóng túi kín; túi nhiều có thể bị mở kiểm tra |
| Măng khô, chuối sấy | Thường được | Được | Đóng kín mùi |
| Khô cá hồ, cá một nắng | Tuỳ hãng, nên ký gửi | Được nếu đóng kín | Hút chân không, bọc nhiều lớp chống mùi |
| Mật ong, nước cốt, siro | Chỉ trong mức chất lỏng cho phép | Được | Chống rò, chống vỡ kỹ |
| Trái tươi: bơ, chanh dây, chuối | Thường được chặng nội địa | Được | Dễ dập; ra nước ngoài thì khác hẳn |
| Sầu riêng nguyên trái hoặc múi | Nhiều hãng không nhận | Tuỳ hãng, có hãng từ chối | Hỏi hãng trước, chuẩn bị phương án khác |
Chữ "thường được" nghĩa là theo quy định chung không bị cấm, nhưng nhân viên soi chiếu vẫn có quyền kiểm tra hoặc từ chối món họ thấy không an toàn. Mang lượng vừa phải, đóng gói gọn và rõ ràng là cách giảm phiền phức.
Mật ong và các món lỏng: hiểu đúng quy tắc chất lỏng
Với chuyến bay quốc tế, quy tắc chất lỏng xách tay phổ biến là mỗi chai lọ không quá 100 ml, tất cả gom trong một túi nhựa trong suốt có khoá kéo, dung tích túi khoảng một lít. Mật ong, nước cốt chanh dây, siro, cả mật ong đã kết tinh đặc sệt, đều được tính là chất lỏng hoặc chất sệt. Một lọ mật nửa lít mang lên cửa soi chiếu chuyến quốc tế gần như chắc chắn bị giữ lại.
Chuyến bay nội địa trong Việt Nam có quy định riêng về chất lỏng xách tay và đã từng được điều chỉnh. Không nên dựa vào lần bay trước; hãy đọc thông báo hiện hành của hãng hoặc của cảng hàng không trước ngày đi. Cách an toàn nhất, bất kể chặng nào, là để mật ong vào hành lý ký gửi.
Mật ong ký gửi phải được gói chống rò và chống vỡ. Lau sạch miệng lọ, vặn chặt nắp, quấn màng bọc quanh nắp, cho vào túi zip, bọc xốp hơi, đặt đứng giữa vali hay giữa thùng, chèn quần áo hoặc giấy quanh. Chai nhựa thực phẩm nhẹ và không vỡ, hợp hơn lọ thuỷ tinh khi đi máy bay. Áp suất trong khoang hàng có thay đổi, nên đừng đổ mật đầy tới miệng chai.
Sầu riêng: vì sao gần như nên bỏ ý định mang lên máy bay
Sầu riêng không nguy hiểm, nhưng mùi của nó lan rất mạnh trong không gian kín. Nhiều hãng hàng không không cho mang sầu riêng vào khoang khách. Với hành lý ký gửi, mỗi hãng một quy định: có hãng nhận nếu đóng gói kín theo yêu cầu, có hãng từ chối hẳn, và quy định này có thể đổi bất cứ lúc nào.
Ngay cả khi được nhận, sầu riêng ký gửi vẫn có rủi ro: trái chín nứt trong lúc vận chuyển, mùi thoát ra làm ảnh hưởng hành lý người khác, và hành lý có thể bị giữ lại để xử lý. Người mang có thể mất món quà, mất thời gian ở sân bay, trong khi người nhận chưa chắc được ăn.
Nếu thật sự muốn đưa sầu riêng vùng hồ đến người thân ở xa, có hai hướng hợp lý hơn: chờ chuyến đi xe riêng về thẳng nhà, hoặc tìm dịch vụ vận chuyển hàng lạnh chuyên nhận sầu riêng múi đóng hộp kín. Với chuyến bay, sầu riêng sấy khô hoặc các sản phẩm từ sầu riêng đóng gói kín có nhãn là cách duy nhất ít phiền. Vị không giống trái tươi, nhưng người nhận vẫn có một chút hương vùng hồ mà mình không phải lo ở quầy làm thủ tục.
Đóng thùng hành lý ký gửi chứa sản vật
Nhiều khách bay về mang theo một thùng carton sản vật bên cạnh vali. Các bước dưới đây giúp thùng qua băng chuyền mà không bung, không ướt.
- Chọn thùng carton cứng, loại nhiều lớp, không dùng thùng mì tôm hay thùng đã ướt, đã móp.
- Đóng kín từng món bên trong: hạt, tiêu, cà phê trong túi zip; khô cá, măng khô hút chân không; mật ong như hướng dẫn ở trên.
- Xếp món nặng và món lỏng xuống đáy, món nhẹ lên trên, chèn kín mọi khoảng trống bằng giấy vò hay quần áo cũ.
- Dán băng keo chịu lực theo hình chữ H ở cả mặt trên và mặt đáy, quấn thêm một vòng quanh thân.
- Bọc màng co hoặc túi nilon lớn ngoài cùng nếu trời mưa hay sân bay có đoạn chuyển hành lý ngoài trời.
- Ghi tên, số liên lạc của mình lên thùng và dán nhãn hành lý của hãng; có lọ thuỷ tinh thì ghi "dễ vỡ".
- Cân thử ở nhà bằng cân hành lý cầm tay để biết trước có vượt mức cân của vé không.
Thùng sản vật thường nặng hơn người ta tưởng. Hạt và tiêu tuy nhỏ nhưng nặng; vài túi nửa ký cộng lại là đủ làm vali vượt cân. Biết trước giúp chọn mua thêm cân hành lý hay bớt bớt món.
Xách tay hàng khô: những điểm hay bị hỏi ở cửa soi chiếu
Túi hạt, túi tiêu khối lượng lớn. Qua máy soi, một túi đặc hạt có thể hiện thành khối khó nhìn; nhân viên có thể yêu cầu mở. Chia túi vừa phải và để ở chỗ dễ lấy trong ba lô.
Dụng cụ tách vỏ mắc ca. Loại có lưỡi kim loại, có cạnh sắc có thể bị xem là vật sắc nhọn. Cái kẹp đi kèm túi mắc ca nên cho vào hành lý ký gửi cho chắc.
Cà phê bột đựng túi không nhãn. Bột mịn lạ không nhãn đôi khi bị kiểm tra kỹ hơn. Giữ nguyên bao bì có nhãn của cơ sở rang là cách đơn giản nhất.
Mùi khô cá trong khoang khách. Dù không bị cấm, mùi cá khô trong khoang kín gây khó chịu cho người ngồi cạnh. Đó là lý do nên ký gửi khô cá.
Trái cây ăn dọc đường. Mang vài trái chuối, vài quả chanh dây để ăn trên chuyến nội địa thường không sao; nhưng nhớ chặng bay ra nước ngoài có quy định kiểm dịch ở đầu đến.
Đi từ vùng hồ ra sân bay: tính thời gian cho hàng
Từ vùng hồ Tà Đùng ra sân bay thường mất nhiều giờ đường đèo dốc, dù đi về phía Liên Khương, Buôn Ma Thuột hay về hẳn TP.HCM. Thời gian đó cộng thêm giờ chờ ở sân bay và giờ bay là quãng hàng phải chịu đựng trước khi tới tay người nhận. Hàng khô không ngại, nhưng trái cây, cá ướp, đồ cần mát thì nên tính lại.
Trái cây mua làm quà đi máy bay nên chọn độ chín non hơn so với khi ăn ngay: bơ già cứng, chanh dây vỏ còn căng, chuối còn xanh. Đến nơi để thêm một hai ngày là vừa ăn. Trái đã chín mềm thì hầu như sẽ dập trong thùng ký gửi.
Đồ cần lạnh như cá ướp, sầu riêng múi trữ đông rất khó giữ qua một hành trình dài nhiều chặng. Đá khô dùng trên máy bay bị giới hạn chặt và thường phải báo hãng trước; đá thường tan ra nước sẽ làm ướt thùng và có thể bị từ chối. Với đồ lạnh, xe riêng hoặc dịch vụ vận chuyển lạnh hợp lý hơn máy bay.
Mua thêm hành lý ký gửi hay gửi chuyển phát riêng: tính bên nào hợp
Khi lượng quà vượt quá phần hành lý của vé, có hai lựa chọn: mua thêm cân ký gửi, hoặc đóng một thùng gửi chuyển phát về nhà rồi bay nhẹ người. Không có đáp án chung; tuỳ khối lượng, loại hàng và việc người mang có muốn hàng tới cùng lúc với mình hay không.
Mua thêm ký gửi hợp khi hàng có giá trị, cần tới cùng ngày, hoặc có món chuyển phát không nhận như một số chất lỏng. Hàng đi cùng chuyến, mình nhận ngay ở băng chuyền, ít qua tay người khác. Đổi lại là phải xách, đẩy, chờ ở sân bay, và chi phí mua thêm có khi cao nếu mua sát giờ bay.
Gửi chuyển phát hợp với hàng khô số lượng lớn, không gấp, nhất là khi người nhận ở nhiều nơi khác nhau. Mình bay nhẹ, thùng tới sau vài ngày. Đổi lại là thêm một lần đóng gói kỹ, thêm rủi ro qua nhiều tay, và với mật ong thì phải hỏi hãng có nhận không. Nhiều khách chọn cách kết hợp: món quý và món lỏng đi theo người, hàng khô cồng kềnh gửi chuyển phát.
Kiểm trước ngày bay
Một danh sách ngắn, làm tối hôm trước khi rời vùng hồ.
- Đọc lại quy định hành lý và chất lỏng trên trang của hãng, đúng chặng mình bay.
- Kiểm mức hành lý ký gửi của vé; nếu thiếu, mua thêm trước, thường rẻ hơn mua tại quầy.
- Tách riêng mọi món lỏng, sệt ra khỏi ba lô xách tay.
- Hỏi hãng nếu định mang sầu riêng, đá khô hay lượng lớn hàng có mùi.
- Cân thử vali và thùng sản vật, chia lại nếu một kiện quá nặng.
- Giữ hoá đơn hoặc tin nhắn mua hàng của món giá trị, phòng khi cần giải trình.
- Bay ra nước ngoài: đọc thêm quy định kiểm dịch, hải quan của nước đến.
Danh sách nhìn thì dài nhưng làm chưa tới mười lăm phút. Đổi lại là không phải đứng ở quầy soi chiếu chọn giữa vứt lọ mật ong hay quay ra quầy ký gửi khi sắp lên máy bay.
Câu hỏi thường gặp
Mật ong mang lên máy bay nội địa được không?
Mật ong để trong hành lý ký gửi thì thường được, miễn đóng gói kín và chống vỡ. Mang xách tay thì phụ thuộc quy định chất lỏng hiện hành cho chặng nội địa; quy định này từng thay đổi nên cần đọc thông báo của hãng hoặc cảng hàng không trước ngày bay.
Mắc ca nguyên vỏ có mang xách tay được không?
Mắc ca là hàng khô, không thuộc nhóm bị cấm nên thường mang xách tay được. Cái cần để ý là dụng cụ tách vỏ đi kèm có thể bị coi là vật sắc nhọn; cho dụng cụ vào hành lý ký gửi. Túi lớn có thể bị yêu cầu mở để kiểm tra.
Có thể mang sầu riêng lên máy bay nếu bọc thật kín không?
Phụ thuộc hãng. Nhiều hãng không cho vào khoang khách dù bọc kín; với hành lý ký gửi có hãng nhận theo điều kiện đóng gói, có hãng từ chối. Cần hỏi trực tiếp hãng trước khi mua, và chấp nhận rủi ro bị giữ lại ở sân bay.
Khô cá có bị cấm trên máy bay không?
Khô cá không phải hàng nguy hiểm nên thường không bị cấm. Vấn đề là mùi: nên hút chân không, bọc nhiều lớp và để ở hành lý ký gửi. Một số hãng có thể từ chối hàng bốc mùi mạnh nếu đóng gói không đạt.
Thùng carton có được ký gửi như vali không?
Thường được, miễn thùng chắc chắn, dán kín, có quai hoặc dây để nhân viên bốc xếp và nằm trong giới hạn cân, kích thước của vé. Thùng yếu, ướt hay rách có thể bị yêu cầu đóng lại hoặc bọc thêm trước khi nhận.
Mang trái cây Tà Đùng đi máy bay ra nước ngoài được không?
Rất nhiều nước cấm hoặc hạn chế trái cây tươi mang theo người, và yêu cầu khai báo mọi thực phẩm khi nhập cảnh. Không khai có thể bị phạt. Với chuyến ra nước ngoài, nên chọn hàng khô đã chế biến, đóng kín, có nhãn, và kiểm quy định của nước đến.